Ile centymetrów ma cal?
Jeden cal (ang. inch, symbol ″ lub in) ma dokładnie 2,54 cm, czyli 25,4 mm. Ta wartość obowiązuje od 1959 roku i jest dokładna, a nie przybliżona. Dzięki temu przeliczenie zawsze jest jednoznaczne:
cm = cale × 2,54
cale = cm / 2,54
mm = cale × 25,4
Przykłady: 10 cali = 25,4 cm, 24 cale = 60,96 cm, a 1 metr to ok. 39,37 cala.
Jak przeliczać ułamki cala?
W technice wymiary calowe zapisuje się zwykle ułamkami o mianownikach 2, 4, 8, 16, 32 lub 64. Żeby zamienić ułamek na milimetry, najpierw zamień go na liczbę dziesiętną, a potem pomnóż przez 25,4:
- 1/2″ = 0,5 × 25,4 = 12,7 mm
- 3/8″ = 0,375 × 25,4 = 9,525 mm
- 1 1/4″ = 1,25 × 25,4 = 31,75 mm
W kalkulatorze powyżej możesz wpisać ułamek wprost, np. 3/8 albo 1 1/4. Jeśli wpiszesz wymiar w milimetrach, kalkulator pokaże najbliższy ułamek z dokładnością do 1/16 cala – przydaje się to przy identyfikacji części z maszyn z USA lub Wielkiej Brytanii.
Tabela: cale na mm i cm
| Cale (ułamek) | Cale (dziesiętnie) | mm | cm |
|---|---|---|---|
| 1/16″ | 0,0625 | 1,588 | 0,1588 |
| 1/8″ | 0,125 | 3,175 | 0,3175 |
| 3/16″ | 0,1875 | 4,763 | 0,4763 |
| 1/4″ | 0,25 | 6,35 | 0,635 |
| 5/16″ | 0,3125 | 7,938 | 0,7938 |
| 3/8″ | 0,375 | 9,525 | 0,9525 |
| 7/16″ | 0,4375 | 11,113 | 1,1113 |
| 1/2″ | 0,5 | 12,7 | 1,27 |
| 9/16″ | 0,5625 | 14,288 | 1,4288 |
| 5/8″ | 0,625 | 15,875 | 1,5875 |
| 11/16″ | 0,6875 | 17,463 | 1,7463 |
| 3/4″ | 0,75 | 19,05 | 1,905 |
| 13/16″ | 0,8125 | 20,638 | 2,0638 |
| 7/8″ | 0,875 | 22,225 | 2,2225 |
| 15/16″ | 0,9375 | 23,813 | 2,3813 |
| 1″ | 1 | 25,4 | 2,54 |
| 1 1/8″ | 1,125 | 28,575 | 2,8575 |
| 1 1/4″ | 1,25 | 31,75 | 3,175 |
| 1 3/8″ | 1,375 | 34,925 | 3,4925 |
| 1 1/2″ | 1,5 | 38,1 | 3,81 |
| 1 3/4″ | 1,75 | 44,45 | 4,445 |
| 2″ | 2 | 50,8 | 5,08 |
| 2 1/2″ | 2,5 | 63,5 | 6,35 |
| 3″ | 3 | 76,2 | 7,62 |
| 4″ | 4 | 101,6 | 10,16 |
Pełne cale na centymetry
| Cale | Centymetry | Milimetry |
|---|---|---|
| 5″ | 12,7 cm | 127 mm |
| 6″ | 15,24 cm | 152,4 mm |
| 7″ | 17,78 cm | 177,8 mm |
| 8″ | 20,32 cm | 203,2 mm |
| 10″ | 25,4 cm | 254 mm |
| 12″ | 30,48 cm | 304,8 mm |
| 13″ | 33,02 cm | 330,2 mm |
| 14″ | 35,56 cm | 355,6 mm |
| 15″ | 38,1 cm | 381 mm |
| 16″ | 40,64 cm | 406,4 mm |
| 17″ | 43,18 cm | 431,8 mm |
| 18″ | 45,72 cm | 457,2 mm |
| 19″ | 48,26 cm | 482,6 mm |
| 20″ | 50,8 cm | 508 mm |
| 21″ | 53,34 cm | 533,4 mm |
| 22″ | 55,88 cm | 558,8 mm |
| 24″ | 60,96 cm | 609,6 mm |
| 26″ | 66,04 cm | 660,4 mm |
| 27″ | 68,58 cm | 685,8 mm |
| 28″ | 71,12 cm | 711,2 mm |
| 29″ | 73,66 cm | 736,6 mm |
| 32″ | 81,28 cm | 812,8 mm |
| 34″ | 86,36 cm | 863,6 mm |
| 40″ | 101,6 cm | 1 016 mm |
| 43″ | 109,22 cm | 1 092,2 mm |
| 50″ | 127 cm | 1 270 mm |
| 55″ | 139,7 cm | 1 397 mm |
| 65″ | 165,1 cm | 1 651 mm |
| 75″ | 190,5 cm | 1 905 mm |
| 85″ | 215,9 cm | 2 159 mm |
Gdzie w napędach spotkasz wymiary w calach?
Wiele elementów napędów, mimo metrycznych maszyn, nadal ma wymiary calowe – zwykle wynika to z norm amerykańskich i brytyjskich.
Podziałka łańcuchów rolkowych
Oznaczenie łańcucha rolkowego wg ISO 606 mówi o podziałce w szesnastkach cala: 08B to 8/16″ = 1/2″ = 12,7 mm, 10B to 5/8″ = 15,875 mm, 12B to 3/4″ = 19,05 mm, a 16B to 1″ = 25,4 mm. Ta sama podziałka musi się zgadzać na kole łańcuchowym.
Pasy zębate o podziałce calowej
Profile klasyczne pasów zębatych też są calowe: MXL = 0,08″ (2,032 mm), XL = 1/5″ (5,08 mm), L = 3/8″ (9,525 mm), H = 1/2″ (12,7 mm). Pas i koło zębate muszą mieć identyczną podziałkę – profilu XL nie zastąpisz metrycznym T5, choć różnica wynosi tylko 0,08 mm.
Uwaga na gwinty rurowe
Rozmiar gwintu rurowego (np. G 1/2″) nie oznacza jego średnicy. Gwint G 1/2″ ma średnicę zewnętrzną ok. 20,96 mm, a nie 12,7 mm. Oznaczenie pochodzi historycznie od średnicy wewnętrznej rury, dlatego takich gwintów nie przeliczaj kalkulatorem – sprawdź tabelę gwintów.