Jak usprawnić pracę na produkcji?

Usprawnienie produkcji to obszar, który interesuje wielu przedsiębiorców. Jego celem jest zwiększenie wydajności procesów produkcyjnych przy jednoczesnej optymalizacji ich kosztów. Jak to osiągnąć? W tym artykule zebraliśmy garść praktycznych porad, wyjaśniając, czym jest proces produkcyjny, jak wygląda schemat produkcji i w jaki sposób optymalizować go pod względem kosztów.

Co to jest proces produkcyjny?

W dużym skrócie proces produkcyjny to uporządkowany ciąg działań, który ma na celu wyprodukowanie gotowego wyrobu. Obejmuje to różnego rodzaju procesy technologiczne związane z magazynowaniem, dostarczeniem i obróbką surowców, materiałów bądź półproduktów, przy czym dla każdej branży wygląda to nieco inaczej. Przy planowaniu procesu produkcji uwzględnia się indywidualne uwarunkowania sektora. Kompletny proces obejmuje czynności: technologiczne, organizacyjne, logistyczne i kontrolne.

Podstawowe elementy procesu produkcyjnego to:

  • przygotowanie produkcji,
  • zaopatrzenie, 
  • przetwarzanie, 
  • kontrola jakości,
  • magazynowanie, 
  • dystrybucja.

Docelowo dąży się do stworzenia procesu powtarzalnego, przewidywalnego oraz zoptymalizowanego pod względem czasu oraz kosztów. 

Schemat produkcji – jak przebiega?

W zrozumieniu procesu oraz usprawnianiu produkcji pomaga opracowanie schematu, który wizualnie przedstawia przebieg całego procesu. Na tej podstawie analizuje się przepustowość danego kroku oraz diagnozuje wyzwania czy wąskie gardła, które generują dodatkowe koszty i ograniczają możliwości wytwórcze zakładu. Podstawowy schemat produkcji obejmuje:

  • przyjęcie surowców, 
  • magazynowanie,
  • obróbka wstępna,
  • produkcja właściwa,
  • montaż, 
  • kontrola jakości,
  • pakowanie,
  • dystrybucja. 

Planuj schemat w ten sposób, aby minimalizować ewentualne przestoje, usprawniać przepływ materiałów i jeszcze lepiej zarządzać zasobami. Uwzględnij obszary, które można usprawnić zarówno pod względem czasu trwania działania, jak i kosztów z tym związanych.

WAŻNE: Powyższa lista jest typowa dla produkcji przemysłowej. W produkcji jednostkowej lub projektowej kroki mogą się różnić lub być mniej sformalizowane.

Kluczowe obszary usprawnienia procesu produkcji

Poniżej w kilku zdaniach wypracowaliśmy kilka obszarów usprawnienia produkcji, które warto uwzględnić w swoim zakładzie.

Optymalizacja procesów produkcyjnych

Podstawowym obszarem poprawy procesu produkcji jest analiza każdego pojedynczego działania i etapu. Można to zrobić we własnym zakresie lub korzystając z usług zewnętrznego specjalisty od audytów. W ramach optymalizacji procesów produkcyjnych należy eliminować:

  • zbędne operacje – np. niepotrzebne kontrole jakości, ręczne przepisywanie danych, zbędny transport półproduktów,
  • nadprodukcję – generuje koszty magazynowania i ryzyko przeterminowania lub uszkodzenia produktów,
  • straty materiałowe – zwiększają koszty i obniżają rentowność, powstają z błędów w produkcji, nadmiaru odpadów czy niewłaściwego przechowywania.

Może to obejmować automatyzację wybranych obszarów czy też poprawę zarządzania zapasami i procesami logistycznymi. Podstawowa zasada usprawnień to: eliminuj, upraszczaj, automatyzuj.

Automatyzacja i cyfryzacja

Obecnie wpływ na usprawnienie procesów produkcyjnych mają nowoczesne technologie. To one w wielu obszarach wyręczają ludzi, przyspieszając pracę oraz redukując potrzebę zatrudnienia. Automatyzacja i cyfryzacja produkcji wpływa na zmniejszenie ryzyka błędów oraz poprawę powtarzalności oraz precyzji wybranych działań. W tym obszarze warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

  • ERP (Enterprise Resource Planning) – integruje wszystkie działy firmy: produkcję, magazyn, zaopatrzenie, sprzedaż i finanse,
  • MES (Manufacturing Execution System) – monitoruje i steruje procesem produkcyjnym w czasie rzeczywistym, np. śledząc postęp produkcji, zużycie surowców czy stan maszyn,
  • robotyzację i maszyny automatyczne, np. automatyczne linie pakujące, transport wewnętrzny półproduktów przy użyciu AGV, roboty spawalnicze w produkcji metalowej,
  • analizę danych w czasie rzeczywistym – cyfryzacja umożliwia bieżącą analizę danych produkcyjnych, co przyspiesza reakcje na ew. awarie lub spadki wydajności, stosuje się tu systemy analityczne, czujniki IoT i inne.

Zarządzanie czasem pracy

Ten obszar usprawnień obejmuje redukcję przestojów pracy maszyn, lepsze harmonogramowanie zadań czy skracanie przezbrojeń. Im lepiej wykorzystane zasoby, tym większa wydajność zakładu. W tym celu stosuje się nowoczesne metody zarządzania produkcją, w tym m.in.:

  • Lean Manufacturing,
  • Just in Time (JIT),
  • Six Sigma,
  • Theory of Constraints (TOC).

Warto zapoznać się z ich specyfiką i dopasować odpowiedni model zarządzania produkcją i zasobami ludzkimi przystosowany do specyfiki zakładu. Wpływ na efektywność procesów mają też kompetencje pracowników, dlatego warto inwestować w ich szkolenia i rozwój umiejętności.

Utrzymanie dobrego stanu technicznego urządzeń

Usprawnienie produkcji to również zmniejszenie czasu przestoju maszyn. Właśnie dlatego zalecamy utrzymanie ich w dobrym stanie technicznym, w tym regularne wykonywanie prac serwisowych i ewentualnych prac naprawczych. W Schipolska oferujemy szeroki wybór elementów mechanicznych wykorzystywanych w układach przenoszenia napędu w maszynach i automatyce przemysłowej. Doskonale sprawdzają się podczas prac serwisowych i naprawczych. Dobierz je do swoich potrzeb i ciesz się zwiększoną wydajnością produkcji przy mniejszym ryzyku awarii.

Często zadawane pytania

Proces produkcyjny to uporządkowany ciąg działań, którego celem jest wytworzenie gotowego wyrobu. Obejmuje procesy technologiczne związane z magazynowaniem, dostarczaniem oraz obróbką surowców, materiałów i półproduktów, a kompletny przebieg zawiera czynności technologiczne, organizacyjne, logistyczne i kontrolne. Do podstawowych elementów procesu produkcyjnego zalicza się: przygotowanie produkcji, zaopatrzenie, przetwarzanie, kontrolę jakości, magazynowanie oraz dystrybucję. Docelowo dąży się do tego, aby proces był powtarzalny, przewidywalny i zoptymalizowany pod względem czasu oraz kosztów.

Kluczowe obszary usprawnień obejmują przede wszystkim optymalizację procesów produkcyjnych poprzez eliminację zbędnych operacji, nadprodukcji i strat materiałowych, zgodnie z zasadą: eliminuj, upraszczaj, automatyzuj. Ważną rolę odgrywa też automatyzacja i cyfryzacja z wykorzystaniem systemów ERP, MES, robotyzacji oraz analizy danych w czasie rzeczywistym. Kolejnym obszarem jest zarządzanie czasem pracy — skracanie przestojów, lepsze harmonogramowanie i redukcja czasu przezbrojeń przy zastosowaniu metod takich jak Lean Manufacturing, Just in Time, Six Sigma czy Theory of Constraints. Nie można również zapominać o utrzymaniu dobrego stanu technicznego maszyn poprzez regularny serwis i naprawy.

W automatyzacji i cyfryzacji produkcji wykorzystuje się przede wszystkim systemy ERP (Enterprise Resource Planning), które integrują wszystkie działy firmy — produkcję, magazyn, zaopatrzenie, sprzedaż i finanse — oraz systemy MES (Manufacturing Execution System), które monitorują i sterują procesem produkcyjnym w czasie rzeczywistym, śledząc np. postęp produkcji, zużycie surowców czy stan maszyn. Dodatkowo stosuje się rozwiązania z zakresu robotyzacji, np. automatyczne linie pakujące, pojazdy AGV do transportu wewnętrznego czy roboty spawalnicze, a także systemy analityczne i czujniki IoT umożliwiające bieżącą analizę danych produkcyjnych i szybkie reagowanie na awarie lub spadki wydajności.