Łańcuch rolkowy to jeden z najczęściej stosowanych elementów napędu w maszynach przemysłowych, rolniczych i systemach transportu wewnętrznego. Odpowiedni dobór jego wymiarów, oznaczeń oraz zgodności z obowiązującymi normami ma kluczowe znaczenie dla trwałości i niezawodności całego układu. W tym poradniku wyjaśniamy, czym jest łańcuch rolkowy, jak odczytywać jego oznaczenia, na jakie parametry zwrócić uwagę podczas wyboru oraz jakie normy powinien spełniać.
Czym jest łańcuch rolkowy?
Łańcuch rolkowy to rodzaj mechanicznego cięgna przegubowego przeznaczony do przenoszenia napędu pomiędzy kołami łańcuchowymi lub do transportu materiałów w przekładniach łańcuchowych. W sektorze profesjonalnym uznaje się go za najpopularniejszy typ łańcucha napędowego.
Podstawowa konstrukcja łańcucha rolkowego składa się z:
- tulejek – współpracują ze sworzniem i są najbardziej narażone na uszkodzenia,
- rolek – pracują na zębach koła oraz ograniczają zjawisko tarcia i generowany hałas,
- płytek ogniwa – przenoszą siłę rozciągającą,
- sworzni – przenoszą obciążenia,
- łącznika (spinka lub ogniwo łączące) ułatwiającego montaż i skracanie łańcucha.
W kontekście konstrukcji zwróć uwagę na rolki. To one odpowiadają za współpracę z zębami kół łańcuchowymi i elementy te powinny się wzajemnie zazębiać, aby zapewnić prawidłową i wydajną pracę układu. Rolki i tulejki to elementy odróżniające modele z tej kategorii od łańcucha płytkowego (składa się z płytek i sworzni bez rolek i tulejek).
Jakie wymiary mają łańcuchy rolkowe?
Znajomość wymiarów łańcuchów rolkowych ułatwia odpowiedni dobór tych elementów do aplikacji, co przekłada się na wydłużoną żywotność układu i mniejsze ryzyko uszkodzenia kół bądź łańcucha. Do najważniejszych wymiarów tych produktów należą:
- podziałka (P),
- średnica rolki (D),
- szerokość między płytkami wewnętrznymi (b1),
- średnica sworznia (d2),
- wysokość płytki (h2),
- grubość płytki,
- całkowita szerokość łańcucha.
Z perspektywy osoby kupującej łańcuch rolkowy najważniejszym parametrem jest podziałka. Ta musi być idealnie dopasowana do podziałki koła łańcuchowego, aby oba elementy zgodnie ze sobą pracowały. Brak dostosowania wymiarowego w tym obszarze przekłada się na przyspieszone zużycie elementów roboczych oraz rwaną pracę układu.
Oznaczenia łańcuchów rolkowych – jak je odczytywać?
W przypadku łańcuchów rolkowych stosuje się oznaczenia zgodne ze standardem europejskim (BS/DIN) oraz amerykańskim (ANSI). Odczytuje się je inaczej, co wymaga doświadczenia lub dostępu do ściągi. Przygotowaliśmy ją, dzięki czemu wybór odpowiedniego łańcucha rolkowego będzie dla Ciebie jeszcze prostszy.
Oznaczenie zgodne ze standardem europejskim – przykładowe oznaczenie to 08B-1, gdzie:
- 08 – oznaczenie podziałki łańcucha, które dzieli się przez 16, aby uzyskać wynik w calach, wg wzoru 8/16, co daje 1/2″,
- B – zgodność z normą europejską,
- -1 – cyfra po myślniku oznacza liczbę rzędów łańcucha, wg: 1 – jednorzędowy, 2 – dwurzędowy, 3 – trzyrzędowy.
Oznaczenie zgodne ze standardem amerykańskim – przykładowe oznaczenie ANSI 60-2, gdzie:
- 6 – pierwsza lub dwie pierwsze cyfry (w oznaczeniach trzycyfrowych) oznaczają podziałkę łańcucha i dzieli się je przez 8, aby uzyskać wynik w calach, wg wzoru 6/8, co daje 3/4″,
- 0 – ostatnia cyfra przed myślnikiem określa typ konstrukcyjny, np. 0 – standardowy, 1 – lekki, 5 – tulejkowy (bezrolkowy),
- -2 – cyfra po myślniku podobnie jak w normie europejskiej oznacza liczbę rzędów.
W zależności od oznaczeń stosowanych przez konkretnych producentów warto rozróżnić jeszcze takie symbole jak:
- H – heavy – pogrubione płytki ogniw dla większej odporności na przeciążenia,
- HE – heavy extra – ekstremalnie grube płytki i utwardzane sworznie,
- SS – stainless steel – wykonanie ze stali nierdzewnej, do kontaktu z żywnością lub chemią,
- NP – nickel plated – łańcuch niklowany, odporny na lekką korozję.
W przypadku wątpliwości zapoznaj się ze specyfikacją techniczną wybranego produktu lub skonsultuj się z przedstawicielem producenta. W ten sposób zmniejszysz ryzyko zakupu niewłaściwie dobranego elementu. W przypadku zakupów w Schipolska skorzystaj z naszego wsparcia technicznego.
Przykładowe oznaczenia modeli dostępnych w sklepie Schipolska:
- 08B-1 – lańcuch o podziałce 12,7 mm w wersji jednorzędowej (simpleks),
- 12B-2 – łańcuch o podziałce 19,05 mm w wersji dwurzędowej (dupleks),
- 16B-3 – łańcuch o podziałce 25,4 mm w wersji trzyrzędowej (tripleks).
Jakie normy powinien spełniać łańcuch rolkowy?
Łańcuchy rolkowe powinny spełniać szereg wymagań wskazanych w międzynarodowych normach. Zapewnia to standaryzację wymiarów oraz wymienność elementów produkowanych przez różnych producentów w jednym obszarze geograficznym. W zależności od rynku, stosuje się takie normy jak:
- PN-ISO 606 – polska norma opracowana przez Polski Komitet Normalizacyjny (PKN) jako bezpośrednie wdrożenie międzynarodowej normy ISO 606, która obejmuje łańcuchy rolkowe o krótkiej podziałce, w tym serię B (europejską) i A (amerykańską),
- DIN 8187 – niemiecka norma wydana przez Deutsches Institut für Normung (DIN), która definiuje wymagania dla łańcuchów rolkowych serii B,
- ISO 1275 – międzynarodowa norma dla łańcuchów rolkowych o długiej podziałce,
- ISO 1395 – międzynarodowa norma regulująca wymiary kół łańcuchowych,
- ANSI/ASME B29.1 – amerykańska norma opracowana przez American Society of Mechanical Engineers określająca wymagania dla łańcuchów rolkowych serii A (amerykańskiej).
Standardowe zastosowanie łańcuchów rolkowych
Łańcuchy rolkowe cenione są za wysoką odporność mechaniczną i wykorzystywane są m.in. w:
- maszynach produkcyjnych,
- przenośnikach przemysłowych,
- maszynach rolniczych,
- urządzeniach pakujących,
- napędach transportu wewnętrznego,
- urządzeniach budowlanych,
- maszynach spożywczych oraz logistycznych.
Szukasz wysokiej jakości łańcuchów rolkowych oraz innych elementów do układów przenoszenia napędu? Znajdziesz je w Schipolska. Zapraszamy do bezpośredniego składania zamówień w naszym sklepie online.
